Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Hart en Vaten

Lp(a): erfelijk vetdeeltje, grenswaarden en wat een hoge uitslag betekent

Lp(a), voluit lipoproteïne(a), is een LDL-deeltje, een deeltje dat cholesterol door het bloed vervoert, met daaraan een extra eiwit: apolipoproteïne(a), dat in bouw lijkt op plasminogeen. Volgens de European Atherosclerosis Society (EAS), de Europese vereniging voor atherosclerose, draagt Lp(a) net als LDL het eiwit apoB, maar circuleren er veel minder Lp(a)-deeltjes.

Een hoge Lp(a) hangt volgens de EAS oorzakelijk en geleidelijk oplopend samen met hart- en vaatziekten en met vernauwing van de aortaklep. De hoogte van Lp(a) is volgens de EAS voor meer dan 90% genetisch bepaald, en hoeveel Lp(a) er in het bloed zit, laat alleen een bloedtest zien.

Star-SHL en Unilabs drukken Lp(a) uit in nanomol per liter (nmol/l): Star-SHL noemt < 75 nmol/l als referentiewaarde, Unilabs < 60 nmol/l. Unilabs vermeldt daarnaast voor hart- en vaatziekte: onder 75 nmol/l uitsluiten, 75 tot 125 nmol/l een grijs gebied, boven 125 nmol/l insluiten.

Beoordeling door arts inbegrepen

Lp(a) is een vetdeeltje waarvan de hoogte grotendeels erfelijk vastligt. Laboratoria rapporteren het in nmol/l of mg/l, dus een uitslag is alleen te vergelijken met de grens van het laboratorium dat hem mat.

  • Star-SHL en Diagnostiek voor U hanteren < 75 nmol/l, Unilabs < 60 nmol/l en Certe < 500 mg/l.
  • Leefstijl heeft weinig invloed op de hoogte van Lp(a).
  • Een meting kan zinvol zijn bij hart- en vaatziekte op jonge leeftijd of bij hart- en vaatziekte in de familie.

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Afkapwaarden per uitslag, in g/l
Uitslag Waarde (g/l)
Normaal < 0,3
Grenswaarde 0,3–0,5
Verhoogd ≥ 0,5

Lp(a) is grotendeels erfelijk bepaald en blijft levenslang vrijwel constant. Het risico stijgt geleidelijk met de waarde; de EAS benadrukt dat er geen biologische drempel is. De NHG-Standaard CVRM hanteert > 50 mg/dl (0,50 g/l, 80e percentiel) als afkapwaarde en adviseert géén screening van de algemene bevolking. Sommige laboratoria hanteren een strengere bovengrens (0,3 g/l), die overeenkomt met de EAS-ondergrens van het grijze gebied.

Bron: Nederlands Huisartsen Genootschap Referentiepopulatie: Volwassenen (NHG-Standaard CVRM; EAS 2022)

Bron: European Atherosclerosis Society Referentiepopulatie: Volwassenen (NHG-Standaard CVRM; EAS 2022)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Lp(a): wat Nederlandse laboratoria hanteren

De bovengrens loopt van 60 nmol/l bij Unilabs tot 75 nmol/l bij Star-shl.

Referentiewaarden per groep, in nmol/l
Star-shl · Iedereen · een grens, geen bereik < 75 nmol/l
75
Unilabs · Iedereen · een grens, geen bereik < 60 nmol/l
60
Unilabs · Iedereen · grijs gebied voor hart- en vaatziekte 75–125 nmol/l
75 125
Unilabs · Iedereen · een grens, geen bereik · verhoogd risico op hart- en vaatziekte > 125 nmol/l
125
Certe · Iedereen · 18 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 500 mg/L
Certe · Iedereen · grijs gebied 300–500 mg/L
Certe · Iedereen · een grens, geen bereik · hoog risico > 500 mg/L
Diagnostiek voor U · Iedereen · een grens, geen bereik < 75 nmol/L
75
0 137,5 nmol/l

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Certe

Bron: Diagnostiek voor U

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

Lp(a): wat deze test meet

De Lp(a)-test meet de concentratie lipoproteïne(a) in het serum, bij Star-SHL en Unilabs in nanomol per liter (nmol/l), met (immuno)turbidimetrie, een meting van de troebeling die ontstaat als het deeltje wordt gebonden. Volgens Unilabs is de Lp(a)-concentratie meestal genetisch bepaald en omgekeerd gerelateerd aan het aantal herhalingen van een eiwitdomein, de kringle, in apo(a).

De EAS schrijft dat een laag aantal Kringle-IV-herhalingen, minder dan 23, samengaat met kleine apo(a)-vormen en een duidelijk hogere Lp(a).

Lp(a): waarom deze waarde ertoe doet

Lp(a) is volgens de EAS-consensus van 2022 oorzakelijk en doorlopend verbonden met hart- en vaatziekten, inclusief vernauwing van de aortaklep; voor trombose in de aderen is zo'n oorzakelijk verband niet aangetoond. Het risico stijgt volgens de EAS geleidelijk met de concentratie, al bij waarden onder de gangbare grenzen.

De Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie van de Federatie Medisch Specialisten acht het risico verhoogd bij een Lp(a) boven het 80e percentiel, 50 mg/dl.

Lp(a): zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
In welke test
Hart-checkup · €209,-
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Lp(a): wanneer is meten zinvol?

Lp(a) zou volgens de EAS-consensus van 2022 bij volwassenen minstens één keer gemeten moeten worden, bij voorkeur bij het eerste lipidenprofiel. De Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie ziet geen rechtvaardiging voor Lp(a) als screening in de algemene bevolking, en noemt een meting onder meer het overwegen waard bij hart- en vaatziekte op jonge leeftijd, bij familiaire hypercholesterolemie (FH, erfelijk hoog cholesterol), bij hart- en vaatziekte of verhoogd Lp(a) in de familie, en bij terugkerende hart- en vaatziekte ondanks optimale behandeling van de bloedvetten.

Lp(a): klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een lage Lp(a), onder 75 nmol/l bij Star-SHL of onder 60 nmol/l bij Unilabs, valt binnen de referentiewaarden; geen van beide laboratoria noemt een ondergrens. Volgens een meta-analyse die de EAS aanhaalt, gaat een zeer lage Lp(a) wel samen met een hogere kans op diabetes.

Hoge waarden

Een hoge Lp(a) gaat volgens de EAS samen met een hoger risico op vernauwing van de aortaklep, herseninfarct, hartinfarct en hartfalen. In het bovenste derde van de bevolking, met een (zeer) hoge Lp(a), is het risico op hart- en vaatziekte en hart- en vaatsterfte volgens de EAS meer dan 20% hoger.

Een hoge Lp(a) gaat volgens de EAS samen met verkalking van de aortaklep, vooral bij relatief jonge, gezonde mensen van 45 tot 54 jaar.

Lp(a): oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Verminderde leverfunctie

    Lp(a) wordt in de lever gemaakt, dus een slechter werkende lever kan de waarde verlagen.

  • Te snel werkende schildklier

    Een te snelle schildklier kan Lp(a) verlagen; na behandeling stijgt de waarde met 20 tot 25 procent.

  • Hormoonbehandeling na de overgang

    Hormoonvervangende therapie na de overgang verlaagt Lp(a) met ongeveer 25 procent.

  • Ernstige acute ziekte

    Bij levensbedreigende toestanden zoals sepsis of zware brandwonden is Lp(a) lager.

Wat de waarde verhoogt

  • Erfelijke aanleg

    Aangenomen wordt dat de hoogte van Lp(a) vooral genetisch vastligt en vanaf volwassen leeftijd nauwelijks verandert.

  • Nierziekte

    Een verminderde nierfunctie kan Lp(a) verhogen, en bij het nefrotisch syndroom is de waarde 3 tot 5 keer zo hoog.

  • Zwangerschap

    Tijdens een zwangerschap kan Lp(a) verdubbelen.

  • Te traag werkende schildklier

    Een te trage schildklier kan Lp(a) verhogen; behandeling verlaagt de waarde met 5 tot 20 procent.

Lp(a): leefstijl en deze waarde

Bij een verhoogde Lp(a) adviseert de EAS de uitslag te lezen binnen het totale risico op hart- en vaatziekten en de andere risicofactoren vroeg en intensiever aan te pakken, onder meer met leefstijl. Statines kunnen Lp(a) volgens de EAS licht verhogen, al zijn de gegevens wisselend, maar de EAS raadt stoppen af, omdat het voordeel voor hart en bloedvaten bij een hoge Lp(a) veel groter is; PCSK9-remmers verlagen Lp(a) met 15 tot 30%, maar zijn niet geregistreerd om Lp(a) te verlagen.

Volgens de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie zijn er geen gerandomiseerde studies die onderzochten of specifiek het verlagen van Lp(a) tot minder hart- en vaatziekte leidt.

Lp(a): veelgestelde vragen

Is Lp(a) erfelijk?

Ja, Lp(a) is volgens de EAS voor meer dan 90% genetisch bepaald door het LPA-gen, en de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie gaat ervan uit dat de waarde vanaf volwassen leeftijd nauwelijks verandert. Gezien het mogelijke extra risico vindt de EAS het redelijk Lp(a) te meten als een ouder, broer of zus een duidelijk verhoogde Lp(a) heeft.

Verandert Lp(a) als u nuchter bent?

Nuchter zijn verandert Lp(a) volgens de EAS niet: in de tabel met niet-genetische invloeden op Lp(a) staat bij vasten geen effect.

Kan Lp(a) met voeding worden verlaagd?

Voeding verandert Lp(a) volgens de EAS in beide richtingen: een koolhydraatarm dieet met veel verzadigd vet gaf ongeveer 15% daling, en verzadigd vet vervangen door koolhydraten of onverzadigd vet ongeveer 10 tot 15% stijging. Lichamelijke activiteit heeft volgens de EAS geen of minimaal effect op Lp(a).

Lp(a): bronnen

  1. Kronenberg F, Mora S, Stroes ESG, et al. Lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease and aortic stenosis: a European Atherosclerosis Society consensus statement. Eur Heart J 2022;43(39):3925-3946. Grijs gebied 30-50 mg/dl, per de FAQ in Atherosclerosis 2023. (opgehaald 2026) doi.org
  2. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement (M84). Gepubliceerd juni 2019, laatste aanpassing september 2024. Tabel 22, Overzicht van afkapwaarden bij niet-nuchter afgenomen bloed (80e percentiel): "Lp(a) > 50 mg/dl". Geraadpleegd 14 juli 2026. (opgehaald 2026) richtlijnen.nhg.org
  3. Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
  4. Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
  5. Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
  6. Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
  7. Kronenberg F, et al. Lipoprotein(a) in atherosclerotic cardiovascular disease and aortic stenosis: a European Atherosclerosis Society consensus statement. Eur Heart J 2022;43(39):3925-3946, Table 1. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  8. Federatie Medisch Specialisten, Richtlijn Erfelijke dyslipidemie in de 2e en 3e lijn, module Behandeling patiënten met verhoogd Lp(a), richtlijnendatabase.nl, geraadpleegd 2026-10-03 (opgehaald 2026) richtlijnendatabase.nl

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Hart & bloedvaten

Hart-checkup

Een uitgebreid bloedonderzoek met 12 hart- en vaatwaarden — het volledige cholesterolprofiel, Apo(B), Lp(a), hsCRP, homocysteïne en bloedsuiker — voor inzicht in je hart- en vaatgezondheid.

Cholesterol Totaal LDL Cholesterol HDL Cholesterol Non-HDL-cholesterol Cholesterol/HDL-ratio Triglyceriden Apo(B) (Apolipoproteïne B) Lp(a) hsCRP (Hoog Sensitief CRP) Glucose (Nuchter) HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) LDL/HDL-ratio
€209,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

Lp(a)

€36,-