Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Hart en Vaten

Non-HDL-cholesterol: wat het getal telt, de grens van 3,9 mmol/l en de streefwaarden

Cholesterol is volgens Thuisarts een vette stof die het lichaam in de lever maakt en uit voeding haalt, en die het gebruikt om cellen, hormonen en gal te maken. Non-HDL-cholesterol telt het cholesterol in alle deeltjes in het bloed behalve HDL, volgens de Nederlandse richtlijn cardiovasculair risicomanagement (CVRM) onder meer LDL, VLDL, IDL en Lp(a): de atherogene deeltjes, die aderverkalking kunnen veroorzaken.

Een hoog cholesterol geeft volgens Thuisarts geen klachten, maar als het jarenlang te hoog is, kunnen de bloedvaten dicht gaan zitten, meestal langzaam. Een te laag cholesterol is volgens een overzichtsartikel uit 2008 over het algemeen ongewoon, en dan vaker het gevolg van een andere aandoening dan van een zeldzame aangeboren oorzaak. Hoe hoog het non-HDL-cholesterol is, laat alleen een bloedtest zien.

Star-SHL, Unilabs, Certe en Diagnostiek voor U geven voor non-HDL-cholesterol geen referentiewaarde; Unilabs vermeldt 'Nvt' en verwijst naar de streefwaarden. De CVRM-richtlijn rekent een niet-nuchtere waarde boven 3,9 mmol/l tot de waarden die als abnormaal moeten worden beschouwd.

Beoordeling door arts inbegrepen

Non-HDL-cholesterol is het totale cholesterol min het HDL-cholesterol: het cholesterol in alle deeltjes die aderverkalking kunnen veroorzaken. Laboratoria geven er geen normaalwaarde voor; de Nederlandse CVRM-richtlijn noemt een niet-nuchtere waarde boven 3,9 mmol/l afwijkend, en bij behandeling gelden streefwaarden onder 3,4 of onder 2,6 mmol/l.

  • Non-HDL-cholesterol kan niet-nuchter worden bepaald en wordt berekend uit een gewone cholesterolmeting.
  • Volgens de Nederlandse CVRM-richtlijn hoort een non-HDL-streefwaarde onder 2,6 mmol/l bij een LDL-cholesterol onder 1,8 mmol/l, na een doorgemaakte hart- of vaatziekte, en een streefwaarde onder 3,4 bij een LDL onder 2,6, bij een ander verhoogd risico; beide gelden tot en met 70 jaar, en de richtlijn zegt dat streefwaarden met enige nuance gebruikt moeten worden.
  • Non-HDL-cholesterol is een van de waarden in de SCORE2-tabel, die het risico op hart- en vaatziekten schat.

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Afkapwaarden per uitslag, in mmol/l
Uitslag Waarde (mmol/l)
Normaal < 3,9
Verhoogd ≥ 3,9

Non-HDL-cholesterol wordt berekend als totaal cholesterol min HDL-cholesterol en telt al het "slechte" (atherogene) cholesterol bij elkaar op. Omdat het niet gevoelig is voor nuchter zijn, kan het in niet-nuchter bloed worden bepaald. De grens van 3,9 mmol/l is de afkapwaarde van de NHG-Standaard CVRM voor niet-nuchter bloed (80e percentiel). Welke waarde voor u wenselijk is, hangt af van uw totale risico op hart- en vaatziekten: is er een behandelindicatie, dan hanteert de NHG een lagere streefwaarde - < 3,4 mmol/l bij hoog risico en < 2,6 mmol/l bij zeer hoog risico (bijvoorbeeld na een hart- of vaatziekte). Bespreek uw uitslag met uw huisarts.

Bron: NHG Referentiepopulatie: Nederlandse volwassenen (niet-nuchter, 80e percentiel)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Non-HDL-cholesterol: wat deze test meet

Non-HDL-cholesterol meet in millimol per liter (mmol/l) hoeveel cholesterol er in het bloed zit buiten de HDL-deeltjes: het totale cholesterol min het HDL-cholesterol, zoals de CVRM-richtlijn en Unilabs het omschrijven. De berekening is volgens de CVRM-richtlijn eenvoudig en kosteloos.

Non-HDL-cholesterol: waarom deze waarde ertoe doet

Non-HDL-cholesterol neemt volgens de CVRM-richtlijn alle atherogene lipidendeeltjes mee, wat als theoretisch voordeel heeft dat het risico beter te schatten is en het effect van een behandeling beter te volgen. In de SCORE2-tabel, die het tienjaarsrisico op hart- en vaatziekte schat, staat non-HDL-cholesterol naast geslacht, rookstatus, leeftijd en systolische bloeddruk.

Non-HDL-cholesterol: zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
In welke test
Hart-checkup · €209,- · Algemene checkup · €199,-
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Non-HDL-cholesterol: wanneer is meten zinvol?

Non-HDL-cholesterol kan volgens de CVRM-richtlijn niet-nuchter worden bepaald, en de richtlijn adviseert ook het lipidenprofiel van totaal cholesterol, triglyceriden, HDL en LDL niet-nuchter te bepalen. Bij een behandeling met cholesterolverlagers adviseert de CVRM-richtlijn LDL- of non-HDL-cholesterol te gebruiken om het effect te volgen.

Non-HDL-cholesterol: klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een laag non-HDL-cholesterol volgt rekenkundig uit een laag totaal of LDL-cholesterol, en voor non-HDL-cholesterol zelf noemt geen laboratorium een ondergrens. Een laag cholesterol wordt volgens een overzichtsartikel uit 2008 vaak gezien bij ernstige chronische leverinsufficiëntie, en ook een chronische ontsteking kan het cholesterol verlagen.

Hoge waarden

Een hoog non-HDL-cholesterol betekent meer cholesterol in de deeltjes die aderverkalking kunnen veroorzaken. Als het cholesterol jarenlang te hoog is, noemt Thuisarts een groter risico op onder meer pijn op de borst (hartkramp), nierschade, etalagebenen, een hartaanval en een beroerte, al krijgt niet iedereen met een hoog cholesterol deze ziektes.

Bij lichamelijk onderzoek van iemand met een hoog cholesterol wordt volgens de richtlijn erfelijke dyslipidemie gelet op peesxanthomen, cholesterolophopingen in pezen die kenmerkend zijn voor familiaire hypercholesterolemie (FH), een erfelijk hoog cholesterol.

Non-HDL-cholesterol: oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Cholesterolverlagende medicijnen

    Cholesterolverlagers zoals statines verlagen non-HDL-cholesterol; bij preventie streeft de Britse NICE-richtlijn naar meer dan 40 procent daling.

  • Acute ziekte

    Bij het begin van een acute ziekte daalt het totale cholesterol, en tijdens het herstel komt het weer op het normale niveau.

Wat de waarde verhoogt

  • Erfelijk hoog cholesterol

    De meest voorkomende erfelijke oorzaak van hoog LDL-cholesterol, en daarmee van hoog non-HDL-cholesterol, is een optelsom van veel kleine genvarianten; familiaire hypercholesterolemie, door één gen, komt voor bij ongeveer 1 op de 250 mensen.

  • Te traag werkende schildklier

    Een te traag werkende schildklier kan het LDL-cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol, dat het LDL-cholesterol bevat; de Nederlandse richtlijn erfelijke dyslipidemie adviseert daarom onder meer TSH te laten bepalen.

  • Anabole steroïden of eiwitverlies via de nieren

    Anabole steroïden en een nierziekte met veel eiwitverlies in de urine (nefrotisch syndroom) kunnen het LDL-cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol.

  • Alcohol of slecht ingestelde diabetes

    Veel alcohol en slecht ingestelde diabetes zijn volgens de Britse NICE-richtlijn mogelijke oorzaken van afwijkende bloedvetten, waaronder non-HDL-cholesterol.

  • Eten, gewicht en beweging

    Ongezond eten met veel verzadigd vet, te zwaar zijn en weinig bewegen kunnen het cholesterol verhogen, en daarmee non-HDL-cholesterol.

Non-HDL-cholesterol: leefstijl en deze waarde

Een hoog non-HDL-cholesterol bespreekt u met uw huisarts, die volgens Thuisarts kan uitzoeken hoe groot het risico op hart- en vaatziekten is. Een hoog cholesterol kan volgens Thuisarts door verschillende dingen komen, waaronder te weinig bewegen, ongezond eten en drinken, en te zwaar zijn.

Non-HDL-cholesterol: veelgestelde vragen

Moet u nuchter zijn voor non-HDL-cholesterol?

Nee, voor non-HDL-cholesterol hoeft u niet nuchter te zijn: volgens de CVRM-richtlijn kan het niet-nuchter worden bepaald. Als de niet-nuchtere triglyceriden hoger zijn dan 5 mmol/l, adviseert de richtlijn de triglyceriden nuchter te bepalen.

Is 3,9 mmol/l een normaalwaarde voor non-HDL-cholesterol?

Nee, de grens van 3,9 mmol/l voor een niet-nuchter non-HDL-cholesterol is volgens de Europese consensus van de EAS en de EFLM uit 2016 een afkapwaarde op basis van een gewenste concentratie. In de Deense bevolkingsstudie die die consensus gebruikte, met 92.285 mannen en vrouwen, lag 50% op of boven 3,9 mmol/l.

Staat non-HDL-cholesterol altijd op de uitslag?

Non-HDL-cholesterol wordt volgens de CVRM-richtlijn al vaak automatisch door laboratoria berekend en gerapporteerd. Unilabs berekent het automatisch bij een aanvraag voor cholesterol en HDL uit de eerste lijn.

Non-HDL-cholesterol: bronnen

  1. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement. Praktische handleiding, 2024. Geraadpleegd 14 juli 2026. (opgehaald 2026) richtlijnen.nhg.org
  2. NICE guideline NG238, Cardiovascular disease: risk assessment and reduction, including lipid modification, Recommendations, consulted 2026-10-06. (opgehaald 2026) nice.org.uk
  3. Elmehdawi RR. Hypolipidemia: a word of caution. Libyan J Med 2008;3(2):84-90. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  4. Richtlijn (Erfelijke) dyslipidemie in de 2e en 3e lijn, module Differentiaaldiagnose bij hypercholesterolemie, gepubliceerd 2018-04-03, geraadpleegd 2026-10-06 (opgehaald 2026) richtlijnendatabase.nl
  5. Thuisarts.nl (NHG), Ik heb een hoog cholesterol, geraadpleegd 2026-10-16 (opgehaald 2026) thuisarts.nl

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Hart & bloedvaten

Hart-checkup

Een uitgebreid bloedonderzoek met 12 hart- en vaatwaarden — het volledige cholesterolprofiel, Apo(B), Lp(a), hsCRP, homocysteïne en bloedsuiker — voor inzicht in je hart- en vaatgezondheid.

Cholesterol Totaal LDL Cholesterol HDL Cholesterol Non-HDL-cholesterol Cholesterol/HDL-ratio Triglyceriden Apo(B) (Apolipoproteïne B) Lp(a) hsCRP (Hoog Sensitief CRP) Glucose (Nuchter) HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) LDL/HDL-ratio
€209,-
Algemene checkup

Algemene checkup

Een breed bloedonderzoek met 18 waarden uit lever, nieren, schildklier, hart, vitamines en bloedbeeld.

ALAT (Alanine-aminotransferase) Gamma-GT Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Cholesterol Totaal HDL Cholesterol LDL Cholesterol Triglyceriden Glucose (Nuchter) Vitamine D (25-OH) Vitamine B12 Ferritine Hemoglobine Leukocyten Trombocyten CRP (C-Reactief Proteïne) MCV Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€199,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad