Bezinking waarde: wat de BSE meet en hoe u de uitslag leest

De test meet de snelheid waarmee rode bloedcellen in een uur tijd uitzakken. Het lab gebruikt daarvoor meestal de methode van Westergren. Het buisje staat rechtop en de uitslag is de kolom helder plasma bovenin, in millimeter.

Wat er onder die uitslag ligt, is stapelvorming. Rode bloedcellen stoten elkaar normaal licht af en blijven daardoor los. Bepaalde eiwitten in het bloed heffen die afstoting op. De cellen schuiven dan als muntstukken op elkaar en zakken sneller.

Twee eiwitten doen vrijwel al het werk. Fibrinogeen komt binnen dagen op gang. Immuunglobulinen bouwen over weken op. Beide horen bij de reactie op ontstekingen en infecties, maar geen van beide is de ontsteking zelf.

De normale waarden op deze uitslag zijn bovengrenzen. Het lab noemt een uitslag afwijkend zodra hij daarboven komt.

Die twee kolommen lopen uiteen naarmate u ouder wordt. Een man van 70 komt onder de vuistregel uit op 35 mm/uur. De vaste grens op zijn uitslag blijft 15.

Dezelfde waarde kan dus bij de één gewoon zijn en bij de ander opvallen. Referentiewaarden verschillen bovendien per laboratorium, dus kijk altijd naar de grenzen op uw eigen uitslag.

De bezinking heeft een eigen tempo, en dat tempo is de kern van deze pagina. Hij loopt achter op de C-reactief proteïne (CRP), in beide richtingen.

Aan het begin van een infectie is de CRP al aan het stijgen terwijl de bezinking nog gewoon is. Fibrinogeen heeft dagen nodig. Immuunglobulinen hebben weken nodig. De bezinking komt daardoor laat op gang.

Aan het eind gebeurt hetzelfde in spiegelbeeld. Fibrinogeen heeft een halfwaardetijd van ongeveer vier dagen. Immuunglobulinen blijven veel langer aanwezig. De bezinking kan daardoor weken verhoogd blijven nadat de CRP allang normaal is.

Dat leidt tot een uitslag die veel mensen verkeerd lezen. Een verhoogde bezinking bij een normale CRP betekent vaak dat iets al voorbij is. Het betekent lang niet altijd dat er iets gaande is.

Er is een tweede reden om beide te bekijken. Bij polymyalgia rheumatica en arteriitis temporalis blijft de bezinking juist de nuttigste van de twee. Bij lupus kan de CRP tijdens een opvlamming normaal blijven terwijl de bezinking oploopt.

De bezinking is dus geen verouderde test. Hij is een test met een ander tempo en een eigen plek.

De test wijst nooit een oorzaak aan. Hij zegt niet waar iets zit en niet wat het is. Een uitslag krijgt zijn betekenis pas naast uw klachten, uw andere waarden en het oordeel van uw arts.

De bezinking wordt meestal aangevraagd bij klachten die al langer duren. Denk aan onverklaarde koorts, aanhoudende gewrichtspijn of stijfheid, of het volgen van een bekende ontstekingsziekte.

Hij wordt vrijwel altijd samen met de CRP aangevraagd. Dat is geen dubbelop. De twee kijken naar hetzelfde proces op een andere tijdschaal, en juist het verschil tussen beide is informatief.

Het moment en de afname doen ertoe. Het buisje moet rechtop staan, op kamertemperatuur, en binnen enkele uren na de prik worden verwerkt. Een buisje dat scheef staat, leest te hoog. Een monster dat te lang wacht, wordt onbetrouwbaar.

Controleer deze punten voordat u een afwijkende uitslag als een medisch gegeven behandelt. Wie die volgorde omdraait, maakt van een afnameartefact een probleem.

Eén herhaling zegt vaak meer dan één meting. Omdat de bezinking traag beweegt, is een tweede bepaling na enkele weken meestal zinvoller dan een snelle hercontrole.