CRP-waarde: normaalwaarden en wat een verhoogde CRP betekent

CRP staat voor C-reactief proteïne, een eiwit dat uw lever aanmaakt zodra er ergens ontsteking is. De aansturing loopt vrijwel volledig via het signaalstof interleukine-6. Wat u meet is dus niet de ontsteking zelf, maar de reactie van de lever daarop.

Daar volgt meteen de belangrijkste beperking uit. Een verhoogd CRP zegt dát er iets is, nooit wáár het zit en nooit wát het is. Een ontstoken tand, een blaasontsteking, een opvlamming van reuma en een kneuzing kunnen allemaal hetzelfde getal opleveren.

De waarde wordt gerapporteerd in mg/l. Voor de gangbare bepaling geldt in Nederland een bovengrens van 10 mg/l.

De kracht van CRP zit in de snelheid en in de voorspelbaarheid van het verloop. De waarde begint 6 tot 8 uur na de prikkel te stijgen, verdubbelt daarna ongeveer elke 8 uur, en piekt rond 48 uur.

Het cijfer dat dit alles bruikbaar maakt is de halfwaardetijd: ongeveer 19 uur, en die is vast, ongeacht de oorzaak. Twee gevolgen zijn belangrijk. Een CRP dat in de eerste uren van een ziekte wordt geprikt kan nog volledig normaal zijn, en dat sluit niets uit. En omdat de afbraak altijd even snel gaat, volgt de dáling van het CRP het verdwijnen van de prikkel opvallend trouw. Daarom is een reeks metingen vaak informatiever dan één losse uitslag.

De hoogte geeft richting, meer niet. Waarden boven ongeveer 100 mg/l wijzen sterk in de richting van een bacteriële infectie of fors weefselletsel. Virale ziekten liggen meestal lager, maar kunnen boven 50 mg/l uitkomen, en een ernstige bacteriële infectie kan onder 20 blijven. CRP kan de vraag bacterieel of viraal niet zelfstandig beantwoorden.

Het moment van prikken bepaalt welke vraag u eigenlijk beantwoordt. CRP reageert zo gevoelig op een recente infectie of een zware inspanning dat een waarde die in die periode is afgenomen iets heel anders meet dan uw gewone niveau.

Daar hoort een vuistregel bij. Prik opnieuw als u hersteld en uitgerust bent: minstens twee weken nadat een infectie is uitgewoed, en enkele dagen na een zeer zware of ongewone training. Ook een vaccinatie, een operatie, een flinke kneuzing en een ontstoken tandvlees tillen de waarde tijdelijk op zonder dat er een ziekte achter zit.

Onderstaande tabel zet de toestand op het moment van prikken naast wat een gevonden CRP dan wel en niet betekent.

Een bepaling is verder zinvol bij het volgen van een bekende ontstekingsziekte, bij het beoordelen of een behandeling aanslaat, en als onderdeel van een breder onderzoek naar aanhoudende klachten.