Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Lever

Alkalische fosfatase (ALP): wat de waarde zegt over lever, galwegen en botten

Een enzym is volgens de Cleveland Clinic een eiwit in een cel dat bepaalde processen in het lichaam mogelijk maakt, en alkalische fosfatase is een enzym dat op veel plaatsen voorkomt: in de lever, de galwegen, de botten, de nieren, de darmen en bij zwangeren in de placenta. In het bloed komt het vooral uit de lever en de botten. De precieze functie is volgens de Cleveland Clinic nog niet bekend, al denken onderzoekers dat het enzym bij meerdere processen een rol speelt.

Een hoge alkalische fosfatase kan volgens de Cleveland Clinic wijzen op een leverziekte of een botaandoening, en een lage waarde, die minder vaak voorkomt, onder meer op ondervoeding of een tekort aan zink of magnesium. De test alleen kan volgens de Cleveland Clinic geen diagnose stellen, en hoe hoog de waarde is, laat alleen een bloedtest zien.

Star-SHL hanteert voor mannen van 19 tot en met 50 jaar 45 tot 128 U/l en voor vrouwen van die leeftijd 38 tot 123 U/l. Certe hanteert boven 19 jaar minder dan 115 U/l bij mannen en minder dan 98 U/l bij vrouwen, en Diagnostiek voor U boven 18 jaar 40 tot 120 U/l.

Beoordeling door arts inbegrepen

Alkalische fosfatase is een enzym dat in het bloed vooral uit de lever en de botten komt. Een hoge waarde kan volgens de Cleveland Clinic wijzen op een leverziekte of een botaandoening, een lage waarde onder meer op ondervoeding.

  • Voor alkalische fosfatase hanteren Star-SHL en Unilabs bij mannen van 19 tot en met 50 jaar 45 tot 128 U/l en bij vrouwen van die leeftijd 38 tot 123 U/l.
  • Certe hanteert voor alkalische fosfatase boven 19 jaar minder dan 115 U/l bij mannen en minder dan 98 U/l bij vrouwen; Diagnostiek voor U boven 18 jaar 40 tot 120 U/l.
  • Een iso-enzymtest kan volgens de Cleveland Clinic laten zien of alkalische fosfatase uit de lever of uit de botten komt.

Referentiewaarden

Bekijk de waarde die voor jou geldt:

Kies man of vrouw — dit bereik verschilt per geslacht.

Vul je leeftijd in — dit bereik verandert met de leeftijd.

Dit bereik hangt ook af van bijvoorbeeld cyclusfase of afnamemateriaal; de gemarkeerde rijen gelden voor jouw groep.

Jouw referentiewaarde
u/l
38 209 u/l
Referentiewaarden per groep, in u/l
Man · 13–18 jaar 63–190 u/l
63 190
Man · 19–50 jaar 45–128 u/l
45 128
Man · 51–65 jaar 46–126 u/l
46 126
Man · 66–80 jaar 44–134 u/l
44 134
Man · 81 jaar en ouder 45–145 u/l
45 145
Vrouw · 6–12 jaar 107–209 u/l
107 209
Vrouw · 13–18 jaar 44–149 u/l
44 149
Vrouw · 19–50 jaar 38–123 u/l
38 123
Vrouw · 51–65 jaar 48–142 u/l
48 142
Vrouw · 66–80 jaar 47–138 u/l
47 138
Vrouw · 81 jaar en ouder 45–146 u/l
45 146
38 209 u/l

Bron: NVKC Referentiepopulatie: Nederlandse huisartsenpopulatie (NUMBER, n=7.574.327)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Check je eigen waarde

Alkalische Fosfatase: wat Nederlandse laboratoria hanteren

Referentiewaarden per groep, in u/l
Star-shl · Man · 19–50 jaar 45–128 U/l
45 128
Star-shl · Vrouw · 19–50 jaar 38–123 U/l
38 123
Star-shl · Man · 51–65 jaar 46–126 U/l
46 126
Star-shl · Vrouw · 51–65 jaar 48–142 U/l
48 142
Star-shl · Man · 66–80 jaar 44–134 U/l
44 134
Star-shl · Vrouw · 66–80 jaar 47–138 U/l
47 138
Star-shl · Man · 81 jaar en ouder 45–145 U/l
45 145
Star-shl · Vrouw · 81 jaar en ouder 45–146 U/l
45 146
Unilabs · Vrouw · 19–50 jaar 38–123 U/l
38 123
Unilabs · Vrouw · 51–65 jaar 48–142 U/l
48 142
Unilabs · Vrouw · 66–80 jaar 47–138 U/l
47 138
Unilabs · Vrouw · 81 jaar en ouder 45–146 U/l
45 146
Unilabs · Man · 19–50 jaar 45–128 U/l
45 128
Unilabs · Man · 51–65 jaar 46–126 U/l
46 126
Unilabs · Man · 66–80 jaar 44–134 U/l
44 134
Unilabs · Man · 81 jaar en ouder 45–145 U/l
45 145
Certe · Vrouw · 19 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 98 U/L
98
Certe · Man · 19 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 115 U/L
115
Diagnostiek voor U · Iedereen · 19 jaar en ouder 40–120 U/L
40 120
0 160,6 u/l

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Certe

Bron: Diagnostiek voor U

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

Alkalische Fosfatase: wat deze test meet

De test op alkalische fosfatase meet hoeveel van het enzym in het bloed zit, in units per liter (U/l), zonder onderscheid naar waar het vandaan komt. Een iso-enzymtest kan volgens de Cleveland Clinic wel onderscheiden uit welk deel van het lichaam het enzym afkomstig is. Laboratoria korten de bepaling af als AF; Certe noemt als synoniem ook ALP.

Alkalische Fosfatase: waarom deze waarde ertoe doet

Alkalische fosfatase is van belang omdat een afwijkende waarde volgens de Cleveland Clinic schade aan weefsel of een verstoring van normale processen in het lichaam kan weerspiegelen. Een sterk verhoogde waarde betekent volgens de Cleveland Clinic vaak leverschade of een botaandoening. Een licht verhoogde waarde kan veel oorzaken hebben die niet altijd behandeling nodig hebben, en de zorgverlener volgt de waarde dan volgens die bron waarschijnlijk in de tijd.

Alkalische Fosfatase: zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
In welke test
Lever-checkup · €89,-
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

Alkalische Fosfatase: wanneer is meten zinvol?

Een test op alkalische fosfatase kan volgens de Cleveland Clinic worden aangevraagd om lever- en galwegaandoeningen, botaandoeningen en andere aandoeningen op te sporen, te volgen of te helpen vaststellen. De test zit meestal in een breed stofwisselingspanel of een leverpanel, en voor zo'n breed panel moet u volgens de Cleveland Clinic waarschijnlijk 10 tot 12 uur nuchter zijn. Klachten die bij een leverziekte kunnen horen, zoals geelzucht of donkere urine, of bij een botaandoening, zoals botpijn, kunnen volgens de Cleveland Clinic een reden voor de test zijn.

Alkalische Fosfatase: klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een lage alkalische fosfatase komt volgens de Cleveland Clinic minder vaak voor dan een hoge, en kan wijzen op ondervoeding, een tekort aan zink of magnesium, een traag werkende schildklier, of zeldzame erfelijke aandoeningen zoals hypofosfatasie en de ziekte van Wilson.

Hoge waarden

Een hoge alkalische fosfatase uit de lever kan volgens de Cleveland Clinic wijzen op onder meer zwangerschapscholestase, levercirrose, hepatitis, een vernauwde galweg of een galwegafsluiting door kanker; uit de botten op onder meer een genezende botbreuk, de ziekte van Paget, osteomalacie, een te snel werkende bijschildklier of schildklier, of uitzaaiingen naar het bot. Klachten van een leverziekte zijn volgens de Cleveland Clinic onder meer geelzucht, pijn of zwelling rechts in de buik, snel blauwe plekken, misselijkheid, donkere urine en lichte ontlasting; bij een botaandoening gaat het onder meer om botpijn, gewrichtspijn en vaker botbreuken. Ook onbehandelde coeliakie kan volgens de Cleveland Clinic een hoge waarde geven.

Alkalische Fosfatase: oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Ondervoeding

    Ondervoeding kan een lage alkalische fosfatase geven, die minder vaak voorkomt dan een hoge.

  • Tekort aan zink of magnesium

    Een tekort aan zink of aan magnesium kan een lage alkalische fosfatase geven.

  • Traag werkende schildklier (hypothyreoïdie)

    Een traag werkende schildklier kan een lage alkalische fosfatase geven.

  • Zeldzame erfelijke aandoeningen, zoals hypofosfatasie

    Zeldzame erfelijke aandoeningen, waaronder hypofosfatasie en de ziekte van Wilson, kunnen een lage alkalische fosfatase geven.

Wat de waarde verhoogt

  • Vernauwde of afgesloten galwegen

    Een vernauwde galweg, of een galweg die door kanker wordt afgesloten, kan een hoge alkalische fosfatase uit de lever geven.

  • Leverontsteking (hepatitis) of levercirrose

    Hepatitis, een ontsteking van de lever, en levercirrose kunnen een hoge alkalische fosfatase geven.

  • Zwangerschapscholestase

    Zwangerschapscholestase is een leverziekte die laat in de zwangerschap kan ontstaan en een hoge alkalische fosfatase kan geven.

  • Genezende botbreuk

    Een botbreuk die geneest, kan een hoge alkalische fosfatase uit bot geven.

  • Botziekten zoals de ziekte van Paget of osteomalacie

    De ziekte van Paget, een zeldzame chronische botziekte, en osteomalacie, die de botten verzwakt, kunnen een hoge alkalische fosfatase uit bot geven.

Alkalische Fosfatase: leefstijl en deze waarde

Een afwijkende alkalische fosfatase betekent volgens de Cleveland Clinic niet per se een aandoening die behandeling nodig heeft, omdat ook medicijnen zoals de anticonceptiepil, voeding, zwangerschap en leeftijd de waarde kunnen beïnvloeden. Bij een hoge waarde kan de zorgverlener volgens de Cleveland Clinic een iso-enzymtest laten doen om te bepalen waar het extra enzym vandaan komt. Bespreek een afwijkende waarde met uw huisarts.

Alkalische Fosfatase: veelgestelde vragen

Wat is een normale waarde van alkalische fosfatase?

Een normale alkalische fosfatase verschilt volgens de Cleveland Clinic per laboratorium, leeftijd en geslacht; Diagnostiek voor U hanteert voor mannen en vrouwen boven 18 jaar 40 tot 120 U/l.

Waarom is alkalische fosfatase bij kinderen hoger?

Alkalische fosfatase is bij kinderen en in de puberteit volgens de Cleveland Clinic meestal verhoogd door de groei en ontwikkeling van de botten.

Alkalische Fosfatase: bronnen

  1. den Elzen WPJ, Brouwer N, Thelen MH, Le Cessie S, Haagen I-A, Cobbaert CM. NUMBER: standardized reference intervals in the Netherlands using a 'big data' approach. Clin Chem Lab Med 2018;57(1):42-56. (opgehaald 2026) doi.org
  2. Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
  3. Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
  4. Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
  5. Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
  6. Cleveland Clinic Health Library, Alkaline Phosphatase (ALP), my.clevelandclinic.org, geraadpleegd 2026-10-18 (opgehaald 2026) my.clevelandclinic.org

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

Alkalische Fosfatase

€8,-