Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Hart en Vaten

LDL-cholesterol: wat een te hoge waarde met de vaatwand doet, en de streefwaarden

LDL is volgens de NVKC, de Nederlandse vereniging van klinisch chemici, een soort lipoproteïne die cholesterol naar de weefsels en organen vervoert: een vetbolletje van cholesterol, triglyceriden en eiwitten in het bloed. Cholesterol is volgens de NVKC van belang bij de opbouw van weefsels en organen en bij de aanmaak van bepaalde hormonen en galzuren.

Verhoogde LDL-cholesterolconcentraties zijn volgens de NVKC onwenselijk, omdat daardoor cholesterol wordt afgezet op de wanden van de bloedvaten; dat kan leiden tot een stugge vaatwand, een verminderde bloeddoorstroming en zelfs verstopping, en zo tot hart- en vaatziekten. Een hoog cholesterol geeft volgens Thuisarts geen klachten, dus alleen een bloedtest laat de LDL zien.

Unilabs hanteert voor LDL-cholesterol 0 tot 4,5 mmol/l. Diagnostiek voor U hanteert een streefwaarde onder 2,6 mmol/L voor mensen ouder dan 18 jaar en onder 1,8 mmol/L voor hoog-risicogroepen, en Star-SHL geeft 0 tot 2,5 mmol/l met de NHG-standaard cardiovasculair risicomanagement als bron.

De route van LDL Cholesterol door het lichaam
  1. Lever

    Geeft cholesterol af aan het bloed.

  2. LDL, het pakketje

    Cholesterol lost niet op in bloed en reist daarom verpakt. De test telt wat er in deze pakketjes zit.

  3. De cellen

    Nemen op wat ze nodig hebben om hun wand te bouwen en hormonen te maken.

  4. Wat de cellen niet opnemen, blijft in het bloed

  5. Vaatwand

    Het teveel dringt de wand binnen, hoopt zich over jaren op en vernauwt de slagader. Dat kan eindigen in een hartaanval of beroerte.

Algemene streefwaarde onder 3 mmol/l

Beoordeling door arts inbegrepen

LDL-cholesterol is het cholesterol in de LDL-deeltjes, die cholesterol naar de weefsels en organen vervoeren. Verhoogde concentraties laten volgens de NVKC cholesterol afzetten op de vaatwand, wat kan leiden tot hart- en vaatziekten.

  • De NVKC noemt als streefwaarde voor LDL-cholesterol kleiner dan 3,0 mmol/l; Thuisarts noemt onder de 2,6 bij een groot risico op hart- en vaatziekten en onder de 1,8 bij een heel groot risico meestal goed.
  • Voor LDL-cholesterol hanteert Unilabs 0 tot 4,5 mmol/l, Diagnostiek voor U een streefwaarde onder 2,6 mmol/L boven 18 jaar, Star-SHL 0 tot 2,5 mmol/l (bron NHG).
  • Een hoog LDL-cholesterol geeft volgens Thuisarts geen klachten.

Wanneer is deze waarde afwijkend?

Afkapwaarden per uitslag, in mmol/l
Uitslag Waarde (mmol/l)
Onder de streefwaarde < 3
Boven de streefwaarde 3–5
Sterk verhoogd ≥ 5

Er bestaat geen enkele "normale" LDL-waarde: welke waarde voor u wenselijk is, hangt af van uw totale risico op hart- en vaatziekten. De grens van 3,0 mmol/l is de algemene streefwaarde van de NVKC. Zodra er een behandelindicatie is, hanteert de NHG-Standaard CVRM een lagere streefwaarde: < 2,6 mmol/l, en < 1,8 mmol/l bij een doorgemaakte hart- of vaatziekte tot en met 70 jaar. Voor mensen met een laag tot matig verhoogd risico noemt de richtlijn juist géén streefwaarde en volstaat leefstijladvies. Boven 5,0 mmol/l adviseert het NHG familiaire dyslipidemie te overwegen. Bespreek uw uitslag met uw huisarts.

Bron: NVKC Referentiepopulatie: Nederlandse volwassenen

Bron: NHG Referentiepopulatie: Nederlandse volwassenen

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

LDL Cholesterol: wat Nederlandse laboratoria hanteren

De bovengrens loopt van 2,5 mmol/l bij Star-shl tot 4,5 mmol/l bij Unilabs.

Referentiewaarden per groep, in mmol/l
Star-shl · Iedereen · een grens, geen bereik · Bron: NHG cardiovasculair risicomanagement < 2,5 mmol/l
2,5
Unilabs · Iedereen 0,0–4,5 mmol/l
0 4,5
Diagnostiek voor U · Iedereen · 19 jaar en ouder · een grens, geen bereik · streefwaarde < 2,6 mmol/L
2,6
Diagnostiek voor U · Iedereen · een grens, geen bereik · hoog-risicogroepen < 1,8 mmol/L
1,8
0 4,95 mmol/l

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Diagnostiek voor U

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

LDL Cholesterol: wat deze test meet

De LDL-cholesteroltest meet volgens de NVKC de hoeveelheid LDL-cholesterol in het bloed, in millimol per liter (mmol/l). Star-SHL berekent LDL-cholesterol binnen de lipidengroep (code BC26) of meet het (code LDLD); Unilabs meet het direct. Samen met totaal cholesterol, HDL-cholesterol en triglyceriden vormt LDL-cholesterol volgens de NVKC het lipidenprofiel.

LDL Cholesterol: waarom deze waarde ertoe doet

LDL-cholesterol is van belang omdat het volgens de NVKC van alle vormen van cholesterol wordt beschouwd als de belangrijkste risicofactor voor het veroorzaken van hart- en vaatziekten. De arts besluit volgens de NVKC vaak op basis van een verhoogd LDL-cholesterol om iemand te behandelen met cholesterolverlagende middelen of het behandelschema aan te passen. Als het cholesterol jarenlang te hoog is, is het risico op een ziekte van hart en bloedvaten volgens Thuisarts groter, al krijgt niet iedereen met een hoog cholesterol zo'n ziekte.

LDL Cholesterol: zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
In welke test
Hart-checkup · €209,- · Algemene checkup · €199,-
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

LDL Cholesterol: zo bereid je je voor

Voor deze bepalingen hoef je niets speciaals te doen.

  1. Nuchter zijn hoeft niet

    Goed om te weten

    Voor deze waarden maakt eten vooraf weinig uit. Je mag gewoon ontbijten.

  • Water drinken mag altijd. Drink vooraf gewoon, dat maakt het prikken makkelijker.
  • Neem je medicijnen gewoon in, tenzij je eigen arts iets anders heeft gezegd.

LDL Cholesterol: wanneer is meten zinvol?

De LDL-cholesteroltest wordt volgens de NVKC gebruikt om het risico op hart- en vaatziekten te schatten en om het effect van cholesterolverlagende medicijnen of diëten te meten, meestal samen met totaal cholesterol. Volgens de NVKC is het voor een goede risico-inschatting belangrijk dat het bloed nuchter wordt afgenomen, zonder te eten of te drinken in de 12 uur ervoor, omdat met name LDL en triglyceriden sterk door eten worden beïnvloed.

LDL Cholesterol: klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een lage LDL-cholesterol beschrijven de gelezen bronnen alleen als gevolg van behandeling: volgens MedlinePlus kan de LDL dalen door cholesterolverlagende medicijnen zoals statines, en kan afvallen bij overgewicht helpen de LDL te verlagen. De streefwaarde is volgens de NVKC kleiner dan 3,0 mmol/l, en Thuisarts noemt bij een heel groot risico op een ziekte van hart en bloedvaten een LDL onder de 1,8 meestal goed.

Hoge waarden

Een hoge LDL-cholesterol geeft volgens Thuisarts geen klachten, maar jarenlang een te hoog cholesterol vergroot het risico op onder meer pijn op de borst, nierschade, etalagebenen, een hartaanval en een beroerte. Volgens MedlinePlus stijgt de LDL door verzadigd vet en cholesterol in de voeding, heeft overgewicht de neiging de LDL te verhogen, en kunnen bepaalde medicijnen en ziekten zoals chronische nierziekte, diabetes en hiv de LDL verhogen. Een hoog cholesterol kan volgens MedlinePlus ook in de familie voorkomen, zoals bij familiaire hypercholesterolemie, een erfelijke vorm.

LDL Cholesterol: oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Cholesterolverlagende medicijnen, zoals statines

    Als leefstijlveranderingen de LDL niet genoeg verlagen, kunnen cholesterolverlagende medicijnen, waaronder statines, nodig zijn.

  • Afvallen bij overgewicht

    Bij overgewicht kan afvallen helpen om de hoeveelheid LDL-cholesterol in het bloed te verlagen.

Wat de waarde verhoogt

  • Verzadigd vet en cholesterol in de voeding

    Verzadigd vet en cholesterol in de voeding die u eet laten de LDL-cholesterol in het bloed stijgen.

  • Overgewicht

    Overgewicht heeft de neiging de LDL te verhogen en het HDL te verlagen.

  • Erfelijk hoog cholesterol (familiaire hypercholesterolemie)

    Hoog cholesterol kan in de familie voorkomen; familiaire hypercholesterolemie is een erfelijke vorm van hoog cholesterol.

  • Bepaalde medicijnen, zoals steroïden

    Bepaalde medicijnen, waaronder steroïden, sommige bloeddrukmedicijnen en hiv-medicijnen, kunnen de LDL verhogen.

  • Chronische nierziekte, diabetes of hiv

    Ziekten zoals chronische nierziekte, diabetes en hiv kunnen een hogere LDL veroorzaken.

LDL Cholesterol: leefstijl en deze waarde

Een hoog LDL-cholesterol kan volgens Thuisarts lager worden met gezond leven: stoppen met roken, gezond eten en drinken, genoeg bewegen, niet te veel zitten, afvallen bij overgewicht, geen alcohol drinken en zorgen voor minder stress. Soms zijn volgens Thuisarts ook medicijnen nodig, en een hoog cholesterol gaat volgens Thuisarts niet vanzelf over. Bespreek een verhoogde LDL met uw huisarts.

LDL Cholesterol: veelgestelde vragen

Wat is een normale LDL-cholesterol?

Bij de meeste gezonde mensen ligt de LDL-cholesterol volgens de NVKC tussen 2,0 en 4,5 mmol/l, maar de streefwaarde is volgens de NVKC kleiner dan 3,0 mmol/l. Thuisarts noemt bij gezonde mensen die geen medicijnen gebruiken een LDL onder de 3 meestal goed.

Moet ik nuchter zijn voor een LDL-cholesteroltest?

Volgens de NVKC is nuchter bloed belangrijk voor een goede risico-inschatting bij het onderzoek naar de bloedvetten, omdat met name LDL en triglyceriden sterk door eten worden beïnvloed; nuchter betekent 12 uur niet eten of drinken.

LDL Cholesterol: bronnen

  1. Nederlandse Vereniging voor Klinische Chemie en Laboratoriumgeneeskunde. Alles over testen. Over AFP: "De referentiewaarden kunnen verschillen tussen laboratoria, afhankelijk van de methode. Ga daarom uitsluitend af op de referentiewaarden van het laboratorium dat het onderzoek heeft uitgevoerd en interpreteer nooit AFP-uitslagen van verschillende laboratoria door elkaar." Geraadpleegd 14 juli 2026. (opgehaald 2026) allesovertesten.nl
  2. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard Cardiovasculair risicomanagement. Praktische handleiding, 2024. Geraadpleegd 14 juli 2026. (opgehaald 2026) richtlijnen.nhg.org
  3. Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
  4. Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
  5. Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
  6. MedlinePlus, LDL: The "Bad" Cholesterol, medlineplus.gov, geraadpleegd 2026-10-17 (opgehaald 2026) medlineplus.gov

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Hart & bloedvaten

Hart-checkup

Een uitgebreid bloedonderzoek met 12 hart- en vaatwaarden — het volledige cholesterolprofiel, Apo(B), Lp(a), hsCRP, homocysteïne en bloedsuiker — voor inzicht in je hart- en vaatgezondheid.

Cholesterol Totaal LDL Cholesterol HDL Cholesterol Non-HDL-cholesterol Cholesterol/HDL-ratio Triglyceriden Apo(B) (Apolipoproteïne B) Lp(a) hsCRP (Hoog Sensitief CRP) Glucose (Nuchter) HbA1c (Geglycosyleerd Hemoglobine) Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) LDL/HDL-ratio
€209,-
Algemene checkup

Algemene checkup

Een breed bloedonderzoek met 18 waarden uit lever, nieren, schildklier, hart, vitamines en bloedbeeld.

ALAT (Alanine-aminotransferase) Gamma-GT Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Cholesterol Totaal HDL Cholesterol LDL Cholesterol Triglyceriden Glucose (Nuchter) Vitamine D (25-OH) Vitamine B12 Ferritine Hemoglobine Leukocyten Trombocyten CRP (C-Reactief Proteïne) MCV Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€199,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

LDL Cholesterol

€16,-