Ga naar hoofdinhoud
Your session has expired. Reloading...
Lever

ALAT (alanine-aminotransferase): wat het leverenzym doet en wat een verhoogde waarde betekent

ALAT, voluit alanine-aminotransferase, is een enzym: volgens de NVKC, de Nederlandse vereniging van klinisch chemici, een eiwit dat cellen helpt om de ene stof in een andere om te zetten. ALAT zit vooral in de lever, en kleinere hoeveelheden zitten volgens de NVKC in de nieren, het hart en de spieren.

Als levercellen beschadigd worden, lekt ALAT volgens de NVKC uit de lever in het bloed, en dat kan gebeuren voordat er klachten zijn. Een lage ALAT gaat volgens de auteurs van een studie uit 2023 in de algemene bevolking samen met verlies van spiermassa. Hoeveel ALAT er in het bloed zit, laat alleen een bloedtest zien.

Star-SHL, Unilabs, Certe en Diagnostiek voor U hanteren voor volwassen mannen een bovengrens van 45 U/l en voor volwassen vrouwen 34 U/l.

Beoordeling door arts inbegrepen

ALAT is een enzym, een eiwit dat cellen helpt een stof om te zetten in een andere stof; het zit vooral in de lever en komt in het bloed als levercellen beschadigd raken. De vier laboratoria hanteren voor volwassenen een bovengrens van 45 U/l voor mannen en 34 U/l voor vrouwen.

  • Volgens de NVKC krijgt een licht verhoogde ALAT zonder klachten niet direct een betekenis; pas boven twee keer de bovengrens is verder onderzoek naar de oorzaak gewenst.
  • Een normale of licht verhoogde ALAT sluit een ernstige leverziekte zoals levercirrose niet uit; daarom wordt ALAT vaak gecombineerd met andere levertesten.
  • Volgens Thuisarts kan de huisarts bij een licht te hoge ALAT een paar weken afwachten en het bloed daarna opnieuw onderzoeken, als er geen duidelijke oorzaak is en de persoon niet echt ziek is.

Referentiewaarden

Bekijk de waarde die voor jou geldt:

Kies man of vrouw — dit bereik verschilt per geslacht.

Vul je leeftijd in — dit bereik verandert met de leeftijd.

Dit bereik hangt ook af van bijvoorbeeld cyclusfase of afnamemateriaal; de gemarkeerde rijen gelden voor jouw groep.

Jouw referentiewaarde
u/l
8 71 u/l
Referentiewaarden per groep, in u/l
Man · 1–5 jaar 9–35 u/l
9 35
Man · 6–12 jaar 10–35 u/l
10 35
Man · 13–18 jaar 9–42 u/l
9 42
Man · 19–50 jaar 13–71 u/l
13 71
Man · 51–65 jaar 13–64 u/l
13 64
Man · 66–80 jaar 11–54 u/l
11 54
Man · 81 jaar en ouder 9–42 u/l
9 42
Vrouw · 1–5 jaar 10–33 u/l
10 33
Vrouw · 6–12 jaar 9–33 u/l
9 33
Vrouw · 13–18 jaar 8–35 u/l
8 35
Vrouw · 19–50 jaar 9–44 u/l
9 44
Vrouw · 51–65 jaar 11–52 u/l
11 52
Vrouw · 66–80 jaar 10–46 u/l
10 46
Vrouw · 81 jaar en ouder 8–37 u/l
8 37
8 71 u/l

Bron: NVKC Referentiepopulatie: Nederlandse huisartsenpopulatie (NUMBER, n=7.574.327)

Referentiewaarden kunnen variëren tussen laboratoria. Wanneer u een test bestelt, beoordeelt een BIG-geregistreerde arts uw persoonlijke resultaten in context. Bespreek voor behandelbeslissingen uw resultaten met uw huisarts.

Check je eigen waarde

ALAT (Alanine-aminotransferase): wat Nederlandse laboratoria hanteren

Referentiewaarden per groep, in u/l
Star-shl · Man 0–45 U/l
0 45
Star-shl · Vrouw 0–34 U/l
0 34
Unilabs · Man · 19 jaar en ouder 0–45 U/l
0 45
Unilabs · Vrouw · 19 jaar en ouder 0–34 U/l
0 34
Certe · Man · 18 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 45 U/L
45
Certe · Vrouw · 18 jaar en ouder · een grens, geen bereik < 34 U/L
34
Diagnostiek voor U · Man · een grens, geen bereik < 45 U/L
45
Diagnostiek voor U · Vrouw · een grens, geen bereik < 34 U/L
34
0 49,5 u/l

Bron: Star-shl

Bron: Unilabs

Bron: Certe

Bron: Diagnostiek voor U

Elke waarde zoals het laboratorium die zelf publiceert, opgehaald in 2026.

ALAT (Alanine-aminotransferase): wat deze test meet

De ALAT-test meet de activiteit van het enzym ALAT in het bloed, uitgedrukt in units per liter (U/l). Volgens de NVKC wordt de uitslag vergeleken met andere levertesten, zoals alkalisch fosfatase (AF), gamma-GT en ASAT, een ander enzym dat onder meer in de lever zit.

ALAT (Alanine-aminotransferase): waarom deze waarde ertoe doet

ALAT geldt volgens de Britse leverrichtlijn van de BSG als specifieker voor de lever dan ASAT, omdat het buiten de lever maar in lage concentraties voorkomt. Dat de hoogte van een afwijkende levertest samenhangt met hoe het afloopt, wordt volgens de BSG niet door de literatuur ondersteund: de diagnose en de reden van de test bepalen het verloop duidelijker.

De meest voorkomende oorzaken van afwijkende levertests die tot een chronische leverziekte leiden, vetlever, leverziekte door alcohol en hepatitis C, gaan volgens de BSG vaak met maar een lichte of matige afwijking samen.

ALAT (Alanine-aminotransferase): zo verloopt het bloedonderzoek

Verwijzing
Geen verwijzing van de huisarts nodig. Na de bestelling regelen wij de verwijzing via ZorgDomein, binnen één werkdag; bestellingen na 17:00 uur of in het weekend starten de volgende werkdag. ZorgDomein mailt een barcode, en die barcode is wat de priklocatie nodig heeft.
Afname
Bloedafname uit een ader in de arm, op een priklocatie van een partnerlaboratorium. Geen thuistest, geen vingerprik.
In welke test
Lever-checkup · €89,- · Algemene checkup · €199,-
Waar
650+ priklocaties van onafhankelijke laboratoria door heel Nederland. Priklocaties

ALAT (Alanine-aminotransferase): zo bereid je je voor

  1. Liever geen zware training vooraf

    Aanbevolen

    Zware inspanning in de 48 uur ervoor kan deze waarde tijdelijk verhogen. Plan de afname liefst op een rustdag.

  • Water drinken mag altijd. Drink vooraf gewoon, dat maakt het prikken makkelijker.
  • Neem je medicijnen gewoon in, tenzij je eigen arts iets anders heeft gezegd.

ALAT (Alanine-aminotransferase): wanneer is meten zinvol?

Een ALAT-test wordt volgens de NVKC aangevraagd als een arts denkt aan schade aan de lever of die juist wil uitsluiten. Volgens de NVKC wordt ALAT ook aangevraagd bij mensen die misschien met hepatitis B of C besmet zijn, die te veel alcohol drinken, bij wie leverziekten in de familie voorkomen of die geneesmiddelen moeten slikken die levercellen mogelijk kunnen beschadigen.

Bij geringe klachten zoals moeheid wordt ALAT volgens de NVKC soms getest om een langer bestaande leverziekte op te sporen.

ALAT (Alanine-aminotransferase): klachten bij een te hoge of te lage waarde

Lage waarden

Een lage ALAT gaat in de algemene bevolking samen met verlies van spiermassa, schrijven de auteurs van een studie uit 2023 in European Urology Open Science. Volgens Malakouti en collega's hebben de meeste chronische alcoholisten een tekort aan vitamine B6, dat nodig is om ALAT te maken, en zo'n tekort remt de aanmaak van ALAT meer dan die van ASAT. Star-SHL en Unilabs geven 0 U/l als ondergrens.

Hoge waarden

Een verhoogde ALAT kan volgens Thuisarts onder meer komen door een vetlever, medicijnen die de lever kunnen beschadigen, alcohol, een ontsteking van de lever door een virus zoals hepatitis B of de ziekte van Pfeiffer, galstenen of drugs, en soms wordt niet duidelijk waarom de levertesten afwijken. Een ALAT van meer dan 15 keer de normale waarde komt volgens de NVKC bijna altijd door een acute leverontsteking, die meestal door een virus wordt veroorzaakt.

Tijdens een leveronderzoek adviseert Thuisarts een afspraak met de huisarts bij een gele huid of geel oogwit (geelzucht), lichtgrijze ontlasting, donkere urine, pijn rechts boven in de buik, een buik die steeds dikker wordt, afvallen zonder bekende reden of steeds zieker worden.

ALAT (Alanine-aminotransferase): oorzaken van een te lage of te hoge waarde

Wat de waarde verlaagt

  • Weinig spiermassa

    In onderzoek bij de algemene bevolking gaat een lage ALAT samen met verlies van spiermassa.

  • Tekort aan vitamine B6

    Vitamine B6 is nodig om ALAT te maken; een tekort, dat bij langdurig zwaar drinken veel voorkomt, verlaagt de aanmaak van ALAT.

Wat de waarde verhoogt

  • Vetlever

    Een vetlever, te veel vet in de lever, kan ALAT en de andere levertesten in het bloed verhogen.

  • Alcohol

    Alcohol drinken is een van de oorzaken van een te hoge ALAT en andere te hoge levertesten.

  • Medicijnen en drugs

    Medicijnen die de lever kunnen beschadigen, ook zelf gekochte, en drugs zoals cocaïne of xtc kunnen ALAT en de andere levertesten verhogen.

  • Acute leverontsteking door een virus

    Een ALAT van meer dan 15 keer de bovengrens komt bijna altijd door een acute leverontsteking, en die wordt meestal door een virus veroorzaakt.

  • Zware krachttraining

    In een onderzoek bleef ALAT na een uur zware krachttraining minstens 7 dagen verhoogd bij gezonde mannen die niet aan krachttraining gewend waren.

ALAT (Alanine-aminotransferase): leefstijl en deze waarde

Een verhoogde ALAT bespreekt u met uw huisarts. Volgens Thuisarts kan de huisarts een paar weken afwachten en het bloed dan opnieuw onderzoeken, als er geen duidelijke oorzaak is, de persoon niet echt ziek is en de levertesten maar een beetje te hoog zijn; andere mogelijkheden zijn extra bloedonderzoek op hepatitis A, B of C, een echo van de buik of een verwijzing naar een maag-darm-leverarts.

Thuisarts adviseert bij afwijkende levertesten om een tijd te stoppen met alcohol, bij overgewicht af te vallen door gezond te eten en meer te bewegen, en medicijnen, kruiden of vitamines uit de winkel met de huisarts te bespreken.

ALAT (Alanine-aminotransferase): veelgestelde vragen

Wat betekent een licht verhoogde ALAT?

Een licht verhoogde ALAT zonder klachten krijgt volgens de NVKC niet direct een betekenis. Pas wanneer de waarde meer dan twee keer de bovengrens is, is volgens de NVKC verder onderzoek naar de oorzaak gewenst.

Kan ALAT normaal zijn bij een ernstige leverziekte?

Ja, bij sommige ernstige leverziekten, zoals levercirrose, leverkanker en afsluiting van de galwegen, komt het volgens de NVKC voor dat de ALAT-waarde normaal of slechts licht verhoogd is. Daarom wordt ALAT volgens de NVKC vaak gecombineerd met andere levertesten zoals AF en ASAT.

Hoe lang blijft ALAT hoog na een acute leverontsteking?

Bij een acute leverontsteking blijft ALAT volgens de NVKC 1 tot 2 maanden sterk verhoogd, en pas na 3 tot 6 maanden is de uitslag weer normaal.

ALAT (Alanine-aminotransferase): bronnen

  1. den Elzen WPJ, Brouwer N, Thelen MH, Le Cessie S, Haagen I-A, Cobbaert CM. NUMBER: standardized reference intervals in the Netherlands using a 'big data' approach. Clin Chem Lab Med 2018;57(1):42-56. (opgehaald 2026) doi.org
  2. Star-shl, Labbepalingen (referentiewaarden per bepaling), star-shl.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) star-shl.nl
  3. Unilabs, Bepalingenklapper (referentiewaarden per bepaling), bepalingenklapper.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenklapper.nl
  4. Certe, Bepalingenwijzer (referentiewaarden per bepaling), bepalingenwijzer.certe.nl, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) bepalingenwijzer.certe.nl
  5. Diagnostiek voor U, eLabgids (Referentiewaarden DvU), diagnostiek.getincontrol.eu, geraadpleegd 2026-10-01 (opgehaald 2026) diagnostiek.getincontrol.eu
  6. Laufer M, et al. Low Alanine Aminotransferase, as a Marker of Sarcopenia and Frailty, Is Associated with Shorter Survival Among Prostate Cancer Patients and Survivors. Eur Urol Open Sci 2023. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  7. Malakouti M, et al. Elevated Liver Enzymes in Asymptomatic Patients - What Should I Do? J Clin Transl Hepatol 2017;5(4):394-403. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  8. NHG, Thuisarts.nl: De levertesten van mijn bloed zijn niet goed, geraadpleegd 2026-10-06 (opgehaald 2026) thuisarts.nl
  9. NVKC, Alles over testen: ALAT, allesovertesten.nl, geraadpleegd 2026-10-06 (opgehaald 2026) allesovertesten.nl
  10. Pettersson J, et al. Muscular exercise can cause highly pathological liver function tests in healthy men. Br J Clin Pharmacol 2008;65(2):253-259. (opgehaald 2026) pmc.ncbi.nlm.nih.gov

Testproducten

Deze marker is opgenomen in de volgende testpanelen.

Algemene checkup

Algemene checkup

Een breed bloedonderzoek met 18 waarden uit lever, nieren, schildklier, hart, vitamines en bloedbeeld.

ALAT (Alanine-aminotransferase) Gamma-GT Kreatinine eGFR (Geschatte Glomerulaire Filtratiesnelheid) TSH (Schildklierstimulerend Hormoon) Cholesterol Totaal HDL Cholesterol LDL Cholesterol Triglyceriden Glucose (Nuchter) Vitamine D (25-OH) Vitamine B12 Ferritine Hemoglobine Leukocyten Trombocyten CRP (C-Reactief Proteïne) MCV Cholesterol/HDL-ratio Non-HDL-cholesterol LDL/HDL-ratio
€199,-

Medisch adviseur

Medische standaarden

Dr. Naimi ziet toe op de medische standaarden achter onze content en beoordelingen.

Medisch beleid
CIBG Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport Officiële BIG-registratie BIG 49928676701 Opent in een nieuw tabblad

ALAT (Alanine-aminotransferase)

€8,-